انسولین

انسولین و نقش آن در بدن چیست؟

انسولین هورمونی است که توسط اندامی موسوم به پانکراس/طحال ترشح می‌شود. وظیفه‌ی اصلی آن تنظیم میزان مواد مغذی در حال گردش در رگ‌های خونی است.

اگرچه انسولین به طور خاص مسول کنترل قند خون است اما بر سوخت و ساز چربی و پروتئین نیز تاثیرگذار است. هنگامی که غذایی گوشتی که حاوی کربوهیدرات است می‌خوریم، میزان قند خون در رگ‌های خونی افزایش می‌یابد.

سلول‌های پانکراس این افزایش قند را در می‌یابند و بالطبع به خون انسولین می‌فرستند. سپس انسولین در رگ‌های خونی حرکت کرده، به اندام‌ها خبر می‌دهد که باید قند را از رگ‌های خونی بردارند و به سلول‌ها برسانند. همین امر میزان قند خون را کاهش می‌دهد و به اندام‌هایی که به آن نیاز دارند، به عنوان مثال به سلول‌ها برای استفاده یا ذخیره می‌رسانند.

این امر از اهمیت ویژه‌ایی برخوردار است زیرا تجمع قند فراوان در خون تاثیراتی سمی بر جای می‌گذارد، صدمات جبران ناپذیری وارد می‌کند و در صورتی که بدون درمان رها شود منجر به مرگ می‌گردد. با این وجود، به دلایل مختلف( که در زیر آورده شده) گاهی سلول‌ها آنچنان که باید به انسولین پاسخ نمی‌دهند. به عبارت دیگر، آنها در برابر انسولین مقاوم می‌شوند.

در چنین مواقعی، پانکراس انسولین بیشتری تولید می‌کند تا سطح قند خون را کاهش دهد. همین امر منجر به افزایش سطح انسولین در خون می‌گردد که ازدیاد انسولین خوانده می‌شود.

ترشح بیش از حد انسولین از پانکراس می‌تواند برای مدت طولانی ادامه یابد. سپس مقاومت سلول‌ها در برابر انسولین بیش از پیش می‌شود و میزان انسولین و قند خون هر دو افزایش می‌بابد. در نهایت، اگر تحمل پانکراس از بین رود و به سلول‌های خود آسیب می‌رساند.

کشف انسولین

دیابت، بیماری مزمنی است که در صورت عدم تولید انسولین توسط لوزالمعده یا عدم توانایی استفاده انسولین توسط بدن ایجاد می‌شود. ویژگی مشخص دیابت، وجود میزان بالایی قند در مدت طولانی در خون است. هم‌اکنون در سراسر جهان، بیش از ۴۰۰ میلیون نفر مبتلا به دیابت وجود دارند؛ ۱۰ میلیون نفر از این افراد، ایرانی هستند.

پل لانگرهانس
پل لانگرهانس

اواخر قرن نوزدهم، پل لانگرهانس، یک دانشجوی پزشکی در موسسه پاتولوژی برلین، مجموعه سلول‌هایی را در لوزالمعده کشف کرد که بعدها به افتخارش جزایر لانگرهانس نامیده شدند. نام “انسولین” از واژه لاتین “اینسولا” یا جزیره ریشه گرفته‌است. با کشف این مجموعه سلول‌ها و انجام آزمایش بر روی سگ‌ها (حیواناتی قوی که لوزالمعده‌ای شبیه انسان دارند)، از جمله برداشتن لوزالمده یک سگ و مشاهده قند در ادرارش، ارتباط لوزالمعده با دیابت کشف شد. پیش از جنگ جهانی اول با گرفتن عصاره لوزالمعده و تزریق آن به یک سگ مبتلا به دیابت، قند خونش کنترل شد؛ اما با وقوع جنگ جهانی، تمامی تحقیقات مرتبط با دیابت معلق شد.

کاشفان انسولین
کاشفان انسولین

موارد مصرف انسولین

برای شروع درمان در افرادی که قند خون آن‌ها از میزان طبیعی آن بالاتر رفته باشد، معمولا قرص‌های انسولین خوراکی تجویز می شود.

دکتر محمدرضا مهاجری تهرانی ، فوق تخصص غدد گفت: در شرایطی که فرد به صورت حاد دچار افزایش قند خون شود که آن را «کتواسیدوز دیابتی» می‌نامند و علائمی مانند کاهش وزن، تکرر ادرار، پر نوشی و پر ادراری در فرد دیده شود ، برای درمان و کنترل قند خون توسط پزشک معالج، انسولین تجویز خواهد شد. کتواسیدوز زمانی اتفاق می افتد که در بدن انسولین کافی برای بردن قند به داخل سلول‌ها جهت تبدیل به انرژی وجود نداشته باشد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: افرادی هم که در بیمارستان برای عمل جراحی بستری باشند و قند خون آنها به صورت حاد بالا ر فته باشد، نیز باید از انسولین استفاده کنند البته چنانچه پس از عمل جراحی نیازی به تزریق انسولین نباشد به تشخیص پزشک نوع درمان تغییر کرده و ممکن است خوراکی آن تجویز شود.

 

 

چه زمانی فرد بیمار به انسولین نیاز دارد؟

در بدن کسی که دچار دیابت نوع اول است، تولید انسولین متوقف می‌شود و این فرد نیاز دارد یا از یک پمپ انسولین استفاده کند یا چند بار در روز به خودش هورمون  تزریق کند. برای بیماران دیابت نوع دوم، پزشکان به طور کلی، ابتدا دارو‌های دیگری را تجویز می‌کنند. آن‌ها در تعیین روند درمان، چند فاکتور را بررسی می‌کنند:

سطح قند خون بیمار
سابقه‌ی درمان قبلی
وزن بیمار
سن بیمار
سابقه‌ی پزشکی بیمار
سایر عوارض و بیماری‌های موجود

بیشتر افرادی که دچار دیابت نوع دوم در حد خفیف تا متوسط هستند می‌توانند با دارو‌های خوراکی یا دارو‌های تزریقی غیر انسولینی در کنار تغییرات در سبک زندگی، تغذیه، کنترل وزن و ورزش منظم، بیماری خود را تحت کنترل بگیرند. اما پزشک ممکن است برای یک بیمار که علائم شدید دیابت نوع دوم را دارد یا دچار عوارض دیگری نیز هست، انسولین تجویز کند.
همچنین زمانی که ترکیبی از دارو‌های غیرانسولینی دیگر برای کنترل قند خون بیمار جوابگو و کافی نیستند، این هورمون تجویز می‌شود.

طبقه بندی انسولین:

این هورمون به شیوه های مختلف و بر اساس معیارهای متفاوت قابل تقسیم بندی است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱٫ شروع اثر: یعنی انسولین به چه سرعتی در بدن بیمار مبتلا به دیابت وارد عمل می شود.

۲٫ اوج اثر: یعنی چقدر طول می کشد تا انسولین در بدن فرد به بیشترین میزان تاثیر خود برسد.

۳٫ مدت اثر: یعنی اثر انسولین در بدن بعد از تزریق تا چه مدت باقی می ماند.

۴٫ غلظت: به عنوان مثال غلظتی که در ایالات متحده آمریکا به فروش میرسد ۱۰۰ واحد/مول است.

۵٫ مسیر ورود به بدن؛ یعنی این محصول مورد نظر باید زیر پوست تزریق شود یا از طریق ورید به بدن می رسد. (انسولین معمولا به طور مستقیم در بافت چربی زیر پوست تزریق می شود که به این نوع تزریق، تزریق زیر پوستی گفته می‌شود).

انواع مختلف انسولین :

چهار گروه اصلی انسولین در حال حاضر در بازارهای جهانی دارو وجود دارد و مورد استفاده بیماران دیابتی قرار می گیرند. این چهار گروه اصلی شامل  سریع الاثر،  کوتاه اثر،  متوسط اثر و  طولانی اثر است.

جدول انواع انسولین:

انسولین شروع اوج مدت زمان کاربرد
Lispro, Aspart (Novorapid), Glulisine (سریع الاثر) 10-20 دقیقه 1 – 2 ساعت 3 – 6 ساعت برای زمان های اوج، میل کردن غذا و کاهش میزان قند خون در نظر گرفته شده اند.
Regular (کوتاه الاثر) 30 – 45 دقیقه 2 – 3.5 ساعت 5 – 7 ساعت
NPH (متوسط الاثر) 1 – 3 ساعت 4 – 9 ساعت 14 – 20 ساعت  برای زمان اوج کمتر، اثر بیشتر
لانتوس (Glargine) (طولانی الاثر) 1 – 2 ساعت 6 ساعت 18 – 26 ساعت دارای پایداری و فعالیت بیشتر،  اقدام پس زمینه ای انسولین برای حفظ حداقل میزان قند خون شما درزمان ناشتایی و روزه
Detemir (طولانی الاثر) 1 – 3 ساعت 8 – 10 ساعت 18 – 26  ساعت
طبقه بندی انسولین از نظر مدت اثرگذاری
طبقه بندی انسولین از نظر مدت اثرگذاری

 

انسولین سریع الاثر (rapid acting) :

این نوع  پس از تزریق زیر جلدی به سرعت از بافت چربی جذب شده و وارد جریان خون بیمار می شود و معمولا برای کنترل قندخون بالا و قندخون در بین وعده های غذایی و میان وعده ها کاربرد دارد.

انسولین آنالوگ سریع الاثر :

پنج تا ۱۵ دقیقه بعد از تزریق اثر خود را بر قندخون می گذارد، اوج اثرشان یک تا دو ساعت بعد از تزریق است و معمولا این اثر ۴ تا ۶ ساعت بعد باقی می ماند.
در ضمن فرقی نمی کند که بیمار چه دوزی از انسولین را تزریق می کند چون در هر دوزی زمان شروع و اوج اثر تقریبا مشابه است؛ اما تغییر در دوز مصرف می تواند روی مدت زمان انسولین بر قندخون بیمار اثر بگذارد؛ مثلا اگر کمتر از ۱۰ واحد تزریق شده باشد اثرش تا حدود ۴ ساعت باقی است و اگر بیش از ۲۵ تا ۳۰ واحد تزریق شود، تا ۵ الی ۶ ساعت بعد نیز می تواند به بیمار کمک کند تا قندخونش را متعادل نگه دارد.

با این حال به طور معمول فرض بر این است که مدت زمان اثر انسولین های سریع الاثر حدود ۴ ساعت است .

انسولین کوتاه اثر (short acting):

این نوع برای استفاده قبل از وعده های غذایی طراحی شده است اما دیرتر از انسولین سریع الاثر فعالیتش را شروع می کند.

انسولین رگولار:

اثر این نوع ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بعد از تزریق آعاز شد و اوج اثر آن ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق است . ۶ تا ۸ ساعت بعد نیز همچنان اثر انسولین رگولار در بدن باقی است و می تواند قندخون را کنترل کند.

اگر دوز تزریق این نوع انسولین را بالا ببرید شروع اثرش زودتر خواهد بود اما زمان بیشتری طول می کشد تا به اوج اثر برسد و دوره اثرش هم بر قندخون طولانی تر است.

یک نوع انسولین انسانی است که از طریق تکنيک هاي DNA نوترکیب تهیه می شود و بصورت شفاف است.

جزء انواع کوتاه اثر قرار دارد.

مقدار ناچیزی از این نوع (رگولار) از طریق ادرار دفع مي شود.

دوزاژ انسولین رگولار منحصر به شرایط بیمار می باشد. معمولاً روزانه ۳ تا ۴ بار و هر بار ۱۵ تا ۳۰ دقيقه قبل از غذا بصورت زيرجلدي استفاده مي شود.

 این نوع داخل یخچال نگهداری می شود، بعد از باز کردن ظرف انسولين، مي توان يک تا دو ماه خارج از يخچال نگه داشت.

انسولین که داخل یخچال بوده و سرد است، قبل از تزریق باید به دماي اتاق برسد و بايد مقداري بين دستان خود نگه داريد تا به دماي بدن نزديک شود.

 این نوع رگولار شفاف بوده و باید از تجویز محلول کدر یا تغيير رنگ داده اجتناب کرد.

انسولین گلارژین محلول تزریقی تزریقی 100 [iU]/1mL 3 محصول Sanofi-aventis

 

انسولین متوسط اثر (intermediate acting):

اثر این نوع ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بعد از تزریق آعاز شد و اوج اثر آن ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق است . ۶ تا ۸ ساعت بعد نیز همچنان اثر انسولین رگولار در بدن باقی است و می تواند قندخون را کنترل کند.

اگر دوز تزریق این نوع نوع را بالا ببرید شروع اثرش زودتر خواهد بود اما زمان بیشتری طول می کشد تا به اوج اثر برسد و دوره اثرش هم بر قندخون طولانی تر است.

انسولین NPH

شروع اثر این نوع ۱ تا ۲ ساعت پس از تزریق است و ۴ تا ۶ ساعت طول می‌کشد که بر قند خون اثر بگذارد و بیش از ۱۲ ساعت هم این اثر در بدن باقی می ماند.
دوزهای بسیار کوچ انسولین NPH سریع تر به اوج اثر خود می رسند و دوره اثرش هم کوتاه تر است، اما در دوزهای بالاتر اوج و مدت اثر دارو هم بیشتر می شود.

شروع اثر انسولین تقریباً دو ساعت پس از تزریق زیرجلدي بوده و حداکثر اثر آن ۶-۵ ساعت پس از تزريق و طول اثر آن ۱۲-۸ ساعت بعد مي باشد.

در صورت داشتن نارسایی کلیوی و کبدي، حتماً پزشک معالج خود را آگاه کنيد.

در زمان استفاده از این انسولین، باید قندخون را حدود ۶ ساعت بعد از تزریق، کنترل و ثبت کرده و در تمام طول اثر، مراقب افت قندخون بود.

قبل از مصرف انسولین، باید آن را به آرامی کف دست غلتاند تا بصورت یکدست شيري شود.

 از تکان دادن شدید ویال انسولین بپرهیزيد چرا که اثر دارو را کاهش مي دهد.

در صورتی که انسولین در ته ویال معلق و به صورت دانه دانه بنظر رسیده و يکنواخت نباشد، از مصرف آن اجتناب کنيد.

 هنگام خرید انسولین، به تاریخ انقضای ويال توجه کنيد.

انسولین پریمیکس

ترکیبی از انسولین NPH و انسولین رگولار یا انسولین سریع الاثر آنالوگ است. اثر این نوع از انسولین بر قندخون ترکیبی از انسولین کوتاه و متوسط اثر است. ‌

انسولین طولانی اثر (long acting):

اثر این انسولین یک، یک و نیم و دو ساعت بعد از تزریق شروع می شود و اوج اثر آن چند ساعت بعد است. طول اثر انسولین Detemir حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت و انسولین Glargine حدود ۲۴ ساعت طول می‌کشد.

انسولین های مخلوط (mixed insulin):

انسولین های از قبل مخلوط شده ای که در بازار وجود دارند و برای افرادی که مشکل مخلوط کردن انسولین را به هر علتی نظیر دید ضعیف، لرزش دست و بی حسی انگشتان دارند مناسب است.

مدت زمان اثرگذاری انسولین
مدت زمان اثرگذاری انسولین

چه انسولینی برای من بهتر است ؟

پزشک به شما خواهد گفت که کدام نوع انسولین برای شما و دیابت شما بهتر است.  این تصمیم گیری به نکات زیادی بستگی دارد:

  • واکنش شما به انسولین. (مدت زمان جذب انسولین توسط بدن و تاثیر آن در هر فردی متفاوت است.)
  • نوع سبک زندگی. نوع غذای انتخابی، میزان الکل مصرفی، یا میزان ورزش و فعالیت شما بر میزان انسولین مصرفی توسط بدن شما تاثیر می گذارد.
  • تعداد دفعاتی که مایل هستید تزریق داشته باشید
  • تعداد دفعات بررسی و چک کردن میزان قند خون
  • سن شما
  • هدف شما برای مدیریت میزان قند خون تان

 

چه زمانی باید انسولین تزریق کنیم؟

به طور کلی، شما باید زمان تزریق انسولین را با وعده ­های غذایی خود هماهنگ کنید. ستون “شروع اثر” در جدول صفحه قبل، زمان آغاز فعالیت انسولین در بدن شما را نشان می دهد. بهتر است که زمان شروع فعالیت انسولین همزمان با جذب مواد غذایی اتفاق بیافتد. زمان بندی مناسب به جلوگیری از افت سطح قند خون کمک خواهد نمود.

  • انسولین سریع الاثر: حدود ۱۵ دقیقه قبل از صرف غذا
  • انسولین کوتاه الاثر: ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از غذا
  • انسولین متوسط الاثر: تا یک ساعت قبل از صرف غذا
  • انسولین مخلوط: بسته به نوع محصول، بین ۱۰ دقیقه و یا ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از صرف غذا.

 

سرعت جذب انسولین :

انسولین را در نقاط مختلف بدن می توان تزریق کرد . اما می توان از نظر جذب نقاط زیر از بدن را دسته بندی کرد

• شکم
• بازو
• ران
• باسن
*تزریق در شکم با زاویه 90 درجه و در بازو و ران با زاویه 45 درجه انجام میشود .تزریق باید به شکل چرخشی باشد .
*در صورتی که انسولین مکررا در یک محل تزریق شود ، جذب آن کم می شود .
*انسولین 30-20 دقیقه قبل از مصرف وعده غذایی تزریق می شود .
*انسولین را هر روز راس ساعت معینی تزریق کنید و هر روز راس ساعت ، وعده ها و میان وعده های خود را استفاده کنید .
*در صورتی که پوست بدن شما تمیز است ، نیازی به ضد عفونی با الکل نمی باشد .
*اگر انسولین شفاف و شیری را به هم مخلوط کردید حداکثر بین 15-5 دقیقه باید آن را تزریق کنید .
نکاتی در مورد سرنگ انسولین
اکثر سرنگ های انسولین به 100 قسمت تقسیم شده است که فاصله هر خط آن از خط بعدی 2 واحد می باشد .( سرنگ هایی هم وجود دارند که فاصله هر خط از خط بعدی یک واحد می باشد .به نوع سرنگ دقت کنید).
سرنگ هر فرد برای خود شخص استفاده شود .
سوزن سرنگ هنگام تزریق به سرعت وارد شده و به آرامی بیرون کشیده شود .

 

مقاومت به انسولین چیست؟

مقاومت به انسولین، شرایطی است که در آن سلول‌های بدن پاسخ مناسبی به انسولین نمی‌دهند و به دنبال آن جذب گلوکز دچار اختلال شده و به طورثانویه باعث افزایش قند خون می‌شود. در حالت مقاومت به انسولین مقدار انسولین تولید شده در بدن طبیعی و حتی بیشتر از مقدار طبیعی است اما مشکل در پاسخ سلول‌ها به انسولین می‌باشد. مقاومت به انسولین معمولاً به صورت کشف‌نشده منجر به بروز دیابت تیپ ۲ می‌شود.

چرا بدن به انسولین مقاومت نشان می دهد؟

سیاری از عوامل در مقاومت به انسولین دخیل هستند. یکی از این عوامل، افزایش مقدار چربی خون است. مطالعات زیادی نشان داده است که مقدار زیاد اسیدهای چرب آزاد در خون شما سبب متوقف شدن پاسخ به انسولین می‌شود.

علت اصلی اسیدهای چرب آزاد، خوردن مقادیر بسیار زیاد کالری و داشتن چربی مازاد بدن است. در واقع، خوردن بیش از حد، افزایش وزن، و چاقی به شدت با مقاومت به انسولین مرتبط هستند.

چربی احشایی، نوعی چربی خطرناک کمر است که در اطراف ارگان‌های بدن تجمع می‌یابند، که ممکن است اسیدهای چرب آزاد زیادی را در خون شما آزاد سازد، همچنین، هورمون‌های التهابی که سبب مقاومت به انسولین می‌شوند.

به صورت کلی موارد زیر باعث افزایش مقاومت بدن به انسولین می شود؛

• افزایش وزن یا فشار خون بالا
• عدم فعالیت ورزشی
• استعمال دخانیات
• پایین بودن میزان کلسترول خوب HDL و بالا بودن تری‌گلیسیرید
• سابقه بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی، سابقه سکته مغزی و بیماری‌های عروقی در گردن و پاها
• سندروم متابولیک؛ سندروم متابولیک حداقل با سه مورد از این ویژگی‌ها همراه است: دور شکم بزرگ، تری‌گلیسیرید بالا،HDL پایین، فشار خون بالا و قند خون در محدوده پیش دیابت.
• سابقه‌ خانوادگی؛ اگر پدر و مادر یا خواهر و برادر مبتلا به دیابت نوع دو باشند، یا مادر هنگام بارداری مبتلا به دیابت بارداری باشد، احتمال مقاومت به انسولین بیشتر خواهد شد.

 

علائم مقاومت به انسولین :

پزشک عمومی شما می‌تواند از طریق چند روش تعیین کند که آیا نسبت به این هورمون و دوزهای متفاوت آن مقاوم هستید یا نه.

یک تست نسبتا دقیق به نام HOMA-IR مقدار مقاومت انسولین را از روی قنو خون و سطح این هورمون در بدن تعیین می‌کند. همچنین، راه‌هایی برای سنجش میزان قند خون بطور مستقیم وجود دارد، مانند تست گلوکز دهانی (اما جندین ساع طول می‌کشد).

اگر وزن بالا داشته باشید، بخصوص اگر میزان چربی دور شکمی شما زیاد باشد ریسک مقاومت به انسولین در شما افزایش می‌یابد. بیماری پوستی به نام آکانتوز نیگریکانز، که شامل لکه‌های سیاه روی پوست است، می‌تواند مقاومت به این هورمون را نیز نشان دهد.

داشتن مقدار کلسترول HDL پایین و مقدار تریگلیسیرید بالا، دو شاخص دیگر هستند که با این بیماری مرتبط هستند.

خلاصه: مقدار قند خون و انسولین بالا، علائم کلیدی در مقاومت به این هورمون هستند. سایر علائم، شامل میزان چربی دور شکمی بالا، تریگلیسیرید بالای خون، و میزان کلسترول HDL پایین هستند.

نشانه های پوستی مقاومت به انسولین:

در موارد این حساسیت بدن مجبور به تولید این هورمون به صورت بیشتر جهت غلبه بر این مقاومت میشود و نقاط یا لکه های سیاه رنگ در پشت گردن ، زیر بغل یا حتی پیشانی که معروف به acanthosis nigricans هستند از این امر به وجود می آید.

نشانه های پوستی مقاومت با انسولین:
نشانه های پوستی مقاومت با انسولین:

راهکار کاهش مقاومت بدن (حساسیت) به انسولین

راهکار این امر را بایستی در تغییر سبک زندگی تان جستجو کنید ، موارد زیر به افرادی که قصد کاهش مقاومت نسبت به انسولین داشته اند ، کمک زیادی کرده است

  • ورزش: فعالیت فیزیکی ممکن است ساده‌ترین راه برای بهبود این حساسیت  باشد. اثربخشی آن تقریبا آنی است.
  • کاهش چربی دور شکم: باید هنگام ورزش، چربی‌های دورشکمی و اعضای حیاتی بدن را هدف قرار دهید.
  • ترک سیگار: سیگار کشیدن می‌تواند سبب مقاومت به انسولین گردد، بنابراین، ترک آن می‌تواند کمک کننده باشد.
  • کاهش مصرف شکر: سعی کنید مصرف قند خود را، بخصوص قندی که از طریق نوشیدنی‌های شیرین بدست می‌آید، کاهش دهید.
  • خوب غذا بخورید: رژیم غذایی را مصرف کنید که کامل بوده و فاقد غذاهای فرآوری شده باشد. شامل آجیل و ماهی چرب.
  • اسیدهای چرب امگا 3: این چربی‌ها ممکن است مقاومت را کاهش دهد، همچنین سبب کاهش تریگلیسیرید خون را نیز کاهش دهد.
  • مکمل‌ها: بربرین ممکن است حساسیت به انشولین را کاهش داده و قنو حون را نیز کاهش دهد. مکمل‌های منیزیم نیز ممکن است کمک‌کننده باشد.
  • خواب: برخی شواهد بیان می‌کنند که خواب کم سبب ایجاد این مقاومت می‌شود، بنابراین، بهبود کیفیت خواب باید کمک‌کننده باشد.
  • کاهش استرس: سعی کنید میزان استرس خود را در زمانی که به شدت تحت فشار هستید، کنترل کنید. مدیتیشن ممکن است در این مورد کمک کننده باشد.
  • اهداء خون: مقادیر بالای آهن خون با مقاومت به انسولین در ارتباط است. برای مردان و زنان یائسته، اهدای خون می‌تواند حساسیت به انسولین را افزایش دهد.
  • روزه‌داری گاه و بی‌گاه: الگوی غذایی زیر ممکن است این حساسیت را بهبود بخشد.

به صورت کلی برای یافتن بهترین راهکار جهت کاهش مقاومت به انسولین ، از پزشک خود و یا متخصص غدد کمک بگیرید

 

فردی در حال تزریق انسولین در شکم و پهلوی خود
فردی در حال تزریق انسولین در شکم و پهلوی خود

روش های تزریق انسولین :

روش‌­های مختلفی برای تزریق  وجود دارد. سرنگ، قلم انسولین، پمپ­‌های انسولین و جت اینجکتور (افشانهٔ بدون سوزن زیرپوستی) از راه‌های دریافت  هستند. پزشک‌ کمک می‌کند که بهترین روش را برای خودتان انتخاب کنید. استفاده از سرنگ معمول­‌ترین روش تزریق  است. این روش ارزان‌­تر از روش‌­های دیگر است و شرکت­‌های بیمه معمولا آن را تحت پوشش قرار می­‌دهند.

 

تزریق انسولین با سرنگ‌ (پروتکل تزریق انسولین):

سرنگ‌­ها ازنظر میزان مواد تزریقی و اندازهٔ سوزن متفاوت هستند. آن­ها از پلاستیک ساخته می‌شوند و باید بعد از استفاده دور انداخته شوند. در گذشته، از سوزن­‌های ۱۲٫۷ میلی‌­متری برای تزریق انسولین استفاده می‌­شد. تحقیقات اخیر نشان داده است که استفاده از سوزن‌­های نازک‌­ترِ ۴، ۶ و ۸ میلی‌­متری بسته به حجم تودهٔ بدن، به همان اندازه تأثیرگذارند. در نتیجه، امروزه تزریق انسولین نسبت به گذشته درد کمتری دارد.

مرحلهٔ ۱

وسایل موردنیاز را آماده کنید:

  • ویال (ظروف شیشه‌ای که برای نگهداری دارو استفاده می‌شوند)؛
  • سوزن و سرنگ؛
  • پد الکلی؛
  • گاز پانسمان؛
  • بانداژ؛
  • ظروف مقاوم در برابر سوراخ‌ شدن برای جمع‌آوری مناسب سوزن و سرنگ.

دستان خود را با آب گرم و صابون بشویید. حتما قسمت­‌های پشت دست، بین انگشتان و زیر ناخن‌­ها را بشویید. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC) توصیه می‌­کند که شست‌وشو باید دست‌کم ۲۰ ثانیه طول بکشد.

مرحلهٔ ۲

سرنگ را به‌صورت قائم (طوری که سوزنش رو به بالا باشد) نگه دارید و پیستون آن را به پایین بکشید تا پیستون به‌اندازه­‌ٔ مقدار موردنظر برای تزریق برسد.

مرحلهٔ ۳

درپوش‌­ها را از ویال و سوزن  جدا کنید. اگر قبلا از این ویال استفاده کرده‌­اید، درپوش بالای آن را با یک پد یا پنبهٔ آغشته به الکل پاک کنید.

مرحلهٔ ۴

سوزن را در داخل ویال فرو کنید و پیستون آن را به طرف پایین فشار دهید تا هوای سرنگ وارد بطری شود. سپس هوا با مقدار مایعی که از ویال می­‌کشید، جایگزین می­‌شود.

مرحلهٔ ۵

سوزن را داخل ویال نگه دارید و ویال را به‌طرف بالا بچرخانید. پیستون سرنگ را به پایین بکشید تا قسمت بالای پیستون به دُز صحیح روی سرنگ برسد.

مرحلهٔ ۶

اگر در سرنگ حباب وجود دارد، به‌آرامی روی آن ضربه بزنید تا حباب‌­ها به‌سمت بالا بروند. پیستون سرنگ را فشار دهید تا حباب­‌ها را به‌داخل ویال برگردانید. پیستون را دوباره بکشید تا به دُز صحیح برسید.

مرحلهٔ ۷

ویال  را پایین بگذارید. دست‌تان را از روی پیستون سرنگ بردارید و سرنگ را طوری با انگشتان‌تان بگیرید که انگار دارت در دست دارید.

مرحلهٔ ۸

محل تزریق را با پد الکلی تمیز کنید و بگذارید تا چند ثانیه قبل از تزریق، خشک شود.

مرحلهٔ ۹

برای آنکه از تزریق در عضله جلوگیری کنید، چند سانتی‌متر از پوستِ ناحیهٔ تزریق را بین انگشتان‌تان بگیرید و بالا بیاورید. سپس سوزن را با زاویهٔ ۹۰ درجه وارد کنید و پیستونِ آن را به‌داخل فشار دهید و ۱۰ ثانیه صبر کنید. برای سوزن­‌های کوتاه نیازی به بالا آوردن پوست ناحیهٔ تزریق نیست.

مرحلهٔ ۱۰

بلافاصله پس از فرو کردن سوزن و فشار دادن پیستون، پوست کشیده‌شده را رها کنید. پس از تزریق، محل آن را نمالید. اگر در محل تزریق، خونریزی دیدید، آن را با فشار آرام گاز پانسمان، کنترل یا بانداژ کنید.

مرحلهٔ ۱۱

سوزن و سرنگ را پس از استفاده، در ظرف مقاوم در برابر سوراخ‌ شدن بگذارید.

نکات تزریق انسولین با سرنگ

برای تزریق راحت‌تر و مؤثرتر این نکات را رعایت کنید:

  • می‌توانید چند دقیقه قبل از تمیزکردن پوست با الکل، پوست خود را با یک قطعه یخ بی­‌حس کنید.
  • اگر می‌خواهید از پد الکلی استفاده کنید، قبل از تزریق صبر کنید تا الکل خشک شود. این­ کار باعث می­‌شود سوزش کمتری احساس کنید.
  • از تزریق در محل ریشهٔ موهای بدن خودداری کنید.
  • برای پیگیری محل تزریق، از پزشک خود بخواهید محل­‌های تزریق را برای‌تان در جدولی یادداشت کند.

ویدئو آموزش تزریق صحیح انسولین

عوارض مصرف انسولین

انواع مختلف برندهای انسولین برای استفاده در بازار موجود هستند. عوارض جانبی که فرد ممکن است تجربه کند به نوع  دریافتی بستگی خواهد داشت.

برآمدگی شکمی حاصل از تزریق انسولین
برآمدگی شکمی حاصل از تزریق انسولین
فرورفتگی شکمی حاصل از تزریق انسولین
فرورفتگی شکمی حاصل از تزریق انسولین

با این وجود، برخی عوارض جانبی رایج شامل موارد زیر می شوند:

  • افزایش وزن اولیه زیرا بدن سازگاری با درمان را آغاز می کند
  •  قند خون بیش از حد پایین که به نام هیپوگلیسمی شناخته می شود
  •  بروز راش های پوستی، جوش ها یا تورم در اطراف محل تزریق
  •  سردرد
  •  عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی و گلو درد
  •  اضطراب یا افسردگی
  •  سرفه

اگر سطوح قند خون فرد بیش از حد کاهش یابد، ممکن است علائم زیر را تجربه کند:

  • سرگیجه
  • – دشواری در صحبت
  • – خستگی
  • – سردرگمی
  • – پوست رنگ پریده
  • – تعریق
  • – گرفتگی های ماهیچه ای
  • – تشنج
  • – از دست دادن هوشیاری

 

یک بررسی در سال 2013، درمان با متفورین و درمان با انسولین را در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 مقایسه کرد. پژوهشگران دریافتند گروهی که از انسولین استفاده می کردند با افزایش خطر عوارضی شامل موارد زیر مواجه بودند:

  • حمله قلبی
  • سکته مغزی
  • – عوارض چشمی
  • – مشکلات کلیوی

بررسی دیگری این گونه نتیجه گیری کرد که خطرات انسولین درمانی برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 ممکن است بیشتر از فواید آن باشد. مولفان به عوارض زیر اشاره داشتند:

  • – نیاز به افزایش دوز و پیچیدگی طرح درمان با گذشت زمان
  • – افزایش خطر هیپوگلیسمی شدید
  • – خطر بالقوه بیشتر برای مرگ
  • – افزایش خطر احتمالی ابتلا به برخی انواع سرطان

پیشگیری از عوارض انسولین:

 

بیمار ابتدا با نظر پزشک باید متوجه شود که کدام نوع انسولین برای وی مناسب است.

افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و دیابت بارداری باید با پزشک خود درباره این که انسولین درمانی بهترین گزینه برای آنها محسوب می شود یا خیر صحبت کنند. آنها ممکن است قادر به استفاده از گزینه های درمانی دیگر مانند داروهای غیر انسولین و تغییرات غذایی و سبک زندگی برای کنترل سطوح قند خون باشند.

افرادی که انسولین دریافت می کنند باید سطوح قند خون را به طور مرتب کنترل کنند. مصرف بیش از حد زیاد یا کم  می تواند به بروز عوارض جانبی منجر شود. همچنین، فرد باید برنامه درمانی خود را بر اساس دستور پزشک دنبال کند.

 

 

مصرف انسولین و بارداری:

فردی باردار در حال تزریق انسولین
فردی باردار در حال تزریق انسولین

دیابت بارداری، نوعی از دیابت می باشد که در زمان حاملگی بصورت افزایش قندخون تشخیص داده می شود. علت آن هورمون های ترشح شده از جفت است که اثرات ضد انسولینی دارند که با ترشح این هورمون توسط سلول های لوزالمعده مادر اثر این هورمون ها خنثی می شود ولی مقدار ترشح انسولین افراد مستعد برای جبران کافی نیست. 

افزایش غیر طبیعی قند خون در دوران بارداری می تواند منجر به عوارض مادری و جنینی شود  لذا پیشگیری و کنترل آن در طی دوران بارداری ضروری می باشد

بعضی از موارد اقدامات غیردارویی قادر به حفظ قندخون در محدوده مناسب نیست و مادر باردار نیاز به استفاده از دارو پیدا می کند که معمولا انسولین است ولی در موارد خاص و با نظر پزشک معالج می توان از داروهای خوراکی مانند متفورمین نیز استفاده کرد. پزشکتان نحوه تزریق  را به شما خواهد آموخت. این کار با استفاده از سرنگ یا قلم های انسولین انجام می شود.

حال باید به این سوال پاسخ داد که :

تزریق انسولین در بارداری مجاز است؟

در صورتی که تنها راه کنترل دیابت حین بارداری ،‌دریافت دوز مشخصی از این دارو  به توصیه پزشک باشد باید دانست که:

تزریق انسولین برای کنترل دیابت بارداری هیچ ضرری برای مادر و جنین ندارد

نکته: شروع انسولین به معنی رها کردن رژیم غذایی و ورزش نیست و این دو بایستی هماهنگ با مصرف دارو  ادامه یابند. همچنین تزریق انسولین هیچ ضرری برای شما و جنین تان ندارد زیرا نمی تواند از طریق رگهای خونی جفت به او انتقال یابد برعکس استفاده از insulin درصورت نیاز و کنترل قندخون در محدوده مناسب می تواند منجر به کاهش عوارض مادری و جنینی شود.

محل تزریق انسولین در حین بارداری

 

نقاطی از بدن که در حین بارداری می توان تزریق انسولین انجام داد
نقاطی از بدن که در حین بارداری می توان تزریق انسولین انجام داد

انسولین باید در بافت های چربی تزریق شود. در واقع نقاطی که می توانید به آن  تزریق کنید به این ترتیب است:

شکم

به این ترتیب انسولین سریع تر وارد گردش خون می شود.

دو اینچ (۵ سانتی متر) از مرکز شکم دورتر تزریق کنید.

می توانید بالا یا پایین کمر تزریق کنید.

بازو

به اندازه یک کف دست پایین تر از شانه و یک کف دست بالاتر از آرنج اندازه بگیرید.

روی بخش گوشتی تر و بیرونی تزریق کنید.

پاها

به اندازه یک کف دست پایین تر از کشاله ران و به اندازه یک کف دست بالاتر از زانو اندازه بگیرید.

به بخش بالا و بیرونی پا  تزریق کنید.

داخل ران تزریق نکنید.

باسن

در بخش بالایی و بیرونی یکی از طرفین باسن تزریق کنید.

نکته:

در جای زخم ها، کبودی و کوفتگی ها  تزریق نکنید.

برای تزریق ، یک نقطه از بدن را انتخاب کرده و محل تزریق را در همان نقطه تغییر دهید.

البته بهترین نقطه برای تزریق انسولین در بارداری باز همان شکم شماست. البته اگر دوست ندارید به شکم تان تزریق کنید، می توانید در بازو یا پایتان بزنید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا